11.05.2011 Interview met Sergio Ramirez (Distancia). Bespreekbaar maken van een pijnlijk verleden

Over de burgeroorlog in Guatemala zijn zowel films als documentaires gemaakt, maar nooit door een nationale regisseur. Sergio Ramirez debuteert dit jaar met Distancia en is daarmee de eerste Guatemalteek die een film maakt over het onderwerp.

Distancia is een meeslepende film over de inheemse boer Tomás Choc, die na twintig jaar zijn ontvoerde dochter terugziet. ‘Het verhaal van Distancia is gebaseerd op een gesprek dat ik een aantal jaar terug had met een oude Guatemalteekse man van inheemse afkomst’, vertelt Ramirez. ‘Hij sprak op een hele bijzondere en rustige manier over de dingen die hij had meegemaakt in de burgeroorlog, maar niet vanuit een slachtofferperspectief. Er zat veel hoop in zijn manier van vertellen.

‘Na dit gesprek had ik een helder doel voor ogen’, vervolgt Ramirez. ‘Ik wilde, door het verhaal van de oude man te vertellen, een stem geven aan Maya’s in Guatemala. Ladino’s, ofwel ‘niet-Maya’s’, proberen in mijn ogen de burgeroorlog als gespreksonderwerp vaak te mijden, omdat zij van mening zijn dat praten over het verleden onnodig is. Maar ik merk dat Maya’s er juist over willen praten, omdat zij nog altijd op zoek zijn naar hun familie of dierbaren. Ik ben trouwens zelf een Ladino; ik kan en wil niet voor alle Maya’s spreken en ik wil ook niet de diversiteit aan inheemse volken generaliseren. Ik laat de kijker slechts het levensverhaal van één man zien omdat dit verhaal de geschiedenis van veel Guatemalteken beschrijft.

De acteur die Tomás vertolkt in de film is in het dagelijks leven een ‘ajcai’, een spirituele Maya-leider. Hij werkt in een cultureel centrum samen met een vriend van mij. In een aantal andere gevallen zijn de acteurs vrienden of kennissen, maar je ziet ook de lokale buschauffeur en barman voorbijkomen. Ik heb voor amateurs gekozen omdat we enerzijds een beperkt budget hadden, maar ook omdat we hiermee een authentieke sfeer wilden neerzetten.

Ook wilde ik diezelfde ambiance creëren door het verhaal op een zo eenvoudig mogelijke manier aan de kijker te vertellen. Het beeldmateriaal heb ik geprobeerd zo simpel mogelijk te houden. De fotografie van de film heeft weinig diepte en is gebaseerd op Maya-schilderijen die tegenwoordig verkocht worden op toeristische markten.

Om het beeldmateriaal te verzamelen hebben ik en mijn negen andere crewleden een maand in Nebaj gewoond. We hebben daar veel lieve mensen leren kennen, die ons – nadat we hen over onze film vertelden – graag hun verhalen deelden. Ik heb in een maand tijd veel geleerd van en meegemaakt met de inwoners van Nebaj. Ik kijk er dan ook naar uit om hen in juni de film te laten zien. Een film die deze bijzondere mensen een stem geeft en hun pijnlijke verleden bespreekbaar maakt. Ik hoop met deze film te bereiken dat meer mensen in Guatemala respect krijgen voor de Maya-volken. Wat er verder met deze film gebeurt doet er eigenlijk niet toe.’

Jasmijn Fermie

Distancia is onderdeel van La Noche de Hivos:
Woe 12 mei, 20.15, LHC 1 met Q&A